Z radością prezentujemy „Przewodnik po szlakach osad młyńskich nad Grabią” autorstwa Jana Wdowiaka i Piotra Wdowiaka z Planety Grabia.
Publikacja przedstawia Szlak Osad Młyńskich (SOM) – sieć tras rowerowych prowadzących przez dolinę rzeki Grabi w województwie łódzkim. Przewodnik powstał z myślą o promocji turystyki aktywnej i ekoturystyki oraz ochronie i popularyzacji dziedzictwa przyrodniczego, kulturowego i młynarskiego regionu. Opisuje historię szlaku, jego przebieg, najważniejsze atrakcje oraz lokalne tradycje kulinarne.
Szlak składa się z trzech pętli:
- Pętli Zachodniej (51 km) – prowadzącej przez Łask, Marzenin, Brzeski i dawne osady młynarskie nad Grabią.
- Pętli Środkowej (46 km) – o szczególnych walorach przyrodniczych, przebiegającej przez Kolumnę, Barycz, Ldzań, Drzewociny i Dobroń.
- Pętli Wschodniej (55 km) – obejmującej Zelów, Drużbice i Wadlew, ukazującej wielokulturowe dziedzictwo regionu.
Jednym z głównych tematów przewodnika jest dziedzictwo młynarskie doliny Grabi. Nad rzeką funkcjonowało historycznie aż 46 osad młyńskich, których rozwój był związany z wykorzystaniem energii wodnej. Autorzy opisują działanie dawnych młynów wodnych, ich znaczenie gospodarcze oraz rolę w rozwoju lokalnych społeczności.
Dużą część publikacji poświęcono również walorom przyrodniczym doliny Grabi. Rzeka Grabia, objęta ochroną w ramach sieci Natura 2000, uznawana jest za jedną z najczystszych rzek w Polsce. Dolina wyróżnia się bogactwem fauny i flory, licznymi meandrami, lasami, wydmami śródlądowymi oraz terenami podmokłymi. W regionie stwierdzono około 800 gatunków zwierząt, z czego część nie występuje nigdzie indziej w kraju.
Przewodnik opisuje także liczne zabytki, miejsca pamięci, dawne osady olęderskie, cmentarze osadników, kościoły oraz ślady wielokulturowej historii regionu, szczególnie widocznej w okolicach Zelowa, gdzie przez stulecia współistnieli Polacy, Czesi, Niemcy i Żydzi.
Istotnym elementem książki jest prezentacja lokalnego dziedzictwa kulinarnego. Czytelnik znajdzie przepisy na tradycyjne potrawy i produkty regionu, takie jak karp znad Grabi, kwas chlebowy, chleb wileński, kluski żelazne czy żurek z prażuchem.
Publikacja ma charakter zarówno przewodnika turystycznego, jak i opracowania popularyzującego historię oraz przyrodę doliny Grabi. Zachęca do poznawania regionu poprzez turystykę rowerową i odkrywanie śladów dawnego młynarstwa, które przez wieki kształtowało krajobraz i życie mieszkańców Pograbia.
