GREENWAYS – EUROPEJSKA MARKA
Wywiad z Arantxą Hernández Colorado, menedżerką ds. zielonych szlaków w Fundacji Kolei Hiszpańskich i sekretarz generalną Europejskiego Stowarzyszenia Greenways
Opowiedz nam o historii zielonych szlaków w Hiszpanii i o tym, jak to się stało, że Hiszpania jest jednym z liderów w dziedzinie greenways w Europie, a także na świecie.
Dziękuję, nie wiem, czy jesteśmy liderami, ale prawdą jest, że działamy już od ponad 30 lat. W 2023 roku minęło 30 lat od momentu powstania zielonych szlaków, w ramach których zajmujemy się renowacją dawnych, nieczynnych linii kolejowych w Hiszpanii, które obecnie służą jako nowe modele mobilności i zrównoważonej turystyki. Wszystko zaczęło się w 1993 roku od inwentaryzacji, podczas której stwierdziliśmy, że istnieje 7600 kilometrów torów, które nie są już wykorzystywane. Dzięki współpracy wielu instytucji – od sektora państwowego, ministerstw, przedsiębiorstw kolejowych, regionów, wspólnot autonomicznych, gmin – udało nam się osiągnąć, że obecnie mamy ponad 3500 kilometrów zielonych szlaków praktycznie we wszystkich prowincjach kraju.
„Siłą napędową” projektu Vías Verdes jest Fundacja Kolei Hiszpańskich. Zgadza się?
Tak. Fundacja Kolei Hiszpańskich jest fundacją sektora publicznego Ministerstwa Transportu i Zrównoważonej Mobilności. W skład naszego zarządu wchodzą przedsiębiorstwa kolejowe, takie jak ADIF (Administrador de Infraestructuras Ferroviarias) – które przekazują grunty, trasy, stacje itp. Współpracujemy również z całą administracją centralną – taką jak Ministerstwo Rolnictwa, Rybołówstwa i Żywności, głównymi inwestorami w tę infrastrukturę, a także z administracją lokalną (gminami i prowincjami) oraz regionalną i terytorialną; nie tylko z destynacjami lub administracjami publicznymi, ale także z lokalnymi przedsiębiorstwami i tymi, które już prowadzą działalność handlową i świadczą usługi nowym użytkownikom zielonych szlaków. Współpracujemy również z grupami obywatelskimi, mediami i trzecim sektorem, na przykład z organizacjami promującymi turystykę dostępną dla osób niepełnosprawnych. Zielone szlaki mają w naszym kraju charakter bardzo przekrojowy, zarówno na poziomie instytucjonalnym, jak i terytorialnym.
Jakie są Twoje marzenia dotyczące greenways w Hiszpanii?
Myślę, że moim marzeniem byłoby stworzenie sieci zielonych szlaków połączonych między sobą innymi rodzajami infrastruktury niezmotoryzowanej, dla rowerzystów lub pieszych. Nie jest to łatwe, ponieważ Hiszpania jest krajem bardzo górzystym, a zielone szlaki zapewniają dostępność i łączność, których inne rodzaje infrastruktury nie są w stanie zapewnić na takich samych zasadach jak te szlaki. Chciałbym, aby można było „zszyć tę siatkę” zielonych szlaków, które mamy w Hiszpanii. Mam jeszcze jedno marzenie, aby łatwiej było podróżować z rowerami w pociągach i móc bez trudu przemierzać wszystkie zielone szlaki, łącząc pociąg i rower w łatwy, naturalny sposób, tak jak ma to miejsce w innych krajach Europy i Europy Środkowej. Ponadto, skoro już zaczynamy marzyć, bardzo ważne byłoby posiadanie prawdziwego „Obserwatorium” Zielonych Szlaków – które już tworzymy – które dostarczałoby nam danych dotyczących społeczno-ekonomicznego wpływu tych tras. I oczywiście poprawa standardów utrzymania całej sieci.
A co jest ważne dla Europy? Jaki byłby priorytet?
Uważam, że ważne jest wzmocnienie koncepcji zielonych szlaków i umiejętność pozytywnego odróżnienia ich od innych rodzajów infrastruktury rowerowej, ponieważ mają one cechy, które je wyróżniają. Byłoby dobrze, gdyby użytkownicy i osoby uprawiające turystykę rowerową lub pieszą dobrze wiedzieli, że zielone szlaki, zielone trasy, voie vertes lub portugalskie ekoprzeprawy gwarantują dostępność, wygodę, bezpieczeństwo itp. Że „Vias Verdes/Greenways” to europejska marka wysokiej jakości. Jest to również cel wszystkich członków Europejskiego Stowarzyszenia Zielonych Szlaków.
To prawda, że marka zielonych szlaków jest naprawdę wyjątkowa. Co powiedziałbyś ludziom, ogółowi społeczeństwa, dlaczego warto doświadczyć zielonych szlaków?
Czeka Was spokojna i relaksująca wycieczka, która pomoże Wam zrozumieć piękno tych miejsc, ich historię, kulturę i przyrodę obszarów, które nie są jeszcze oblegane przez turystów. Będzie to dla Was bardzo przyjemne doświadczenie i niezapomniane wakacje. W moim przypadku, ponieważ podróżuję z młodym człowiekiem niepełnosprawnym, znaleźliśmy w zielonych szlakach sposób na wspólne spędzanie czasu z rodziną i tę część turystyki outdoorowej, turystyki aktywnej, która często nie jest łatwa do znalezienia dla rodzin różnorodnych lub rowerowych, jak je nazywam, osiągnęliśmy dzięki europejskim zielonym szlakom. Dzięki greenways pomagamy również w rozwoju wiejskim i lokalnym naszych wsi i regionów. Dzięki zielonym szlakom lokalni mieszkańcy mogą codziennie jeździć na rowerze, włączyć rower do swoich codziennych nawyków i w końcu w naturalny sposób zintegrować rower z naszą codzienną mobilnością. Zielone szlaki bez wątpienia wnoszą duży wkład w kulturę korzystania z rowerów, co jest bardzo ważne w walce ze zmianami klimatycznymi.